Espergærde. Bál til dýrðar auðhyggjunni?!

Ég las frábæra grein á Kjarnanum í gær skrifaða af efnafræðingnum og prófessornum Ingvari Helga Árnasyni. Mér fannst greinin að minnsta kosti frábær. Efnið er sett fram af slíku látleysi, hógværð og kurteisi að til fyrirmyndar er. Efnafræðingurinn lýsir á sinn hófsama hátt hvernig kísilverksmiðjur starfa, hvað þær framleiða og á hvaða hátt og til hvers afurðirnar eru notaðar. Greinina skrifar hann eiginlega í tilefni orða Auðar Övu Ólafsdóttur frá 7. febrúar árið 2017 þar sem hún gagnrýnir m.a. kísilverksmiðjuna á Húsavík fyrir notkun sína á kolum og vegna orða Kára Stefánssonar þar sem hann víkur illu orði að Steingrími Sigurðssyni fyrir að bera ábyrgð á því að „sex þús­und tonnum af kolum sem eru brennd ár hvert á Bakka til dýrðar auð­hyggj­unni.“ Ingvar bendir réttilega á hve mikilvæg sú umræða, sem Auður og Kári leggja rödd sína til – það er umhverfisumræðan – sé byggð á þekkingu og að menn hrópi bara ekki einhverja vitleysu út í loftið. „Ég trúi því að flestir sem tjá sig á nei­kvæðan hátt um „kola­brennsl­una á Bakka“ geri það ekki af illum vilja heldur fyrir ákveð­inn mis­skiln­ing á þeirri starf­semi sem þar fer fram,“ segir Ingvar.

Og hann heldur áfram. „Hér (í verksmiðjunni á Bakka) eru kol notuð til að losa málm úr sam­bandi hans við súr­efni (málm­oxíð­i) … Á þennan hátt má fram­leiða marga málma með því að hita saman málm­oxíð og kol … Kolin eru hér hluti af efna­ferli en ekki notuð til orku­fram­leiðslu … Öllum umhverf­issinnum vil ég sér­stak­lega benda á að dæmi um vörur sem inni­halda kís­il­málm er raf­magns­stál fyrir spenna og raf­mót­ora sem not­aðir eru í raf­magns­bíla, hástyrkt­ar­stál fyrir vind­myll­ur, ryð­frítt stál fyrir far­ar­tæki o.m.fl. Ættum við að vera mót­fallin þessu vegna þess að kol eru notuð við efna­ferli fram­leiðsl­unn­ar? … Hreins­aður kís­il­málmur er lykil­efni til fram­leiðslu á sól­ar­raf­hlöðum sem eru einn af mátt­ar­stólpum vist­vænnar fram­leiðslu á raf­magni þar sem nægt fram­boð er af sól­skini.“

Mér þótti gaman að lesa þessa grein. Hún er skrifuð af þekkingu og stillingu og bendir á mikilvæg atriði sem menn ættu að hafa í huga þegar rætt er um umhverfismál; samhengi hlutanna og almenna þekkingu. Flestir vilja nota afurðir stóriðjunnar: ál, stál, sílikon, … en fæstir vilja blessa framleiðsluna, sérstaklega ekki þegar verksmiðjan er í eigin heimagarði. Ætti maður kannski að hætta að nota stálvörur, álvörur, kísilvörur (og þær eru margar) vegna þess að kol eru notuð til framleiðslunnar.

Umhverfisvernd er aldeilis lífsnauðsynleg. Vitund um umhverfi og hvernig hægt er að hlúa að náttúrunni, vernda hana og byggja upp er mikilvæg. En það þarf að vera skynsemi og einlægni sem stýrir þeirri umræðu. Hverju vill maður sjálfur fórna af eigin vellíðan fyrir náttúruna, hvað vill maður sjálfur leggja á sig fyrir náttúruna? Hvað vill maður leggja að veði? Er nóg að hrópa upp, sjáðu mig ég gagnrýni umhverfissóða, ég borða lítið kjöt, ég flýg svolítið sjaldnar (eða þannig) og fer stundum í strætó, alla vega í góðu veðri. Menn eru gjarnari á að benda á það sem aflaga fer, benda á eigin geislabaug, en gleyma að benda á hugsanlegar og skynsamar lausnir.

Hver er til dæmis lausnin á kolanotkun kísilverksmiðjunnar á Bakka? Eða mengun slíkra verksmiðja? Að loka verksmiðjunni á Húsavík er engin lausn á mengunarvandanum því enn er eftirspurn eftir afurðum verksmiðjunnar og það sem Bakkaverksmiðjan framleiðir nú yrði framleitt annars staðar í heiminum, með sömu mengunarafleiðingum eða verri ef verksmiðjunni yrði lokað.

Bál til dýrðar auðhyggjunni, skammastu þín Steingrímur, segir Kári um leið og hann dundar sér við að hella upp á kaffi í vél sem er búin til úr afurðum stóriðjunnar og fæstir vilja vera án.

ps. Nú er ég enn farinn að skrifa um náttúrvernd og vandan við að vera ærlegur í þeirri umræðu. Þetta er nú eiginlega efni sem minn góði vinur Jón Karl á einkarétt á.

pps Ég á auðvitað ekki að vera að pota í jafn valdamikið fólk og Kára Stefánsson og Auði Ólafsdóttur vilji maður vera í friði. Ég uppsker ekki annað vandræði. Þetta hef ég lært af lestri bókar Bergs Ebba, Skjáskot.

dagbók

Skildu eftir svar