Hvalfjörður. Á að veita rithöfundum með óæskilegar skoðanir bókmennta-verðlaun Nóbels?

Staðan að morgni sunnudags. Það er ljós í kirkjunni við fjörðinn, Saurbæjarkirkju; sennilega er djákninn að undirbúa guðsþjónustu dagsins. Snjóhvítar Botnssúlurnar rísa upp í skýjahuluna í botni fjarðarins og ljósið í þessari kyrru mynd af fjalli, hafi og skerjum minna mig á málverk eftir Georg Guðna.

Ég ætlaði ekki að skrifa um mitt nýja hlutverk sem höfundur barnabókar; eins og ég geti ekki hugsað um annað. En það er nú samt svo að útgáfa þessarar fyrstu bókar minnar fyllir ansi mikið í höfðinu á mér. Ég hugsa um hvað ég eigi að segja í útgáfuhófinu á þriðjudag, hvað ég eigi að leggja áherslu á þegar ég tala við Egil Helgason á mánudaginn og draumar mínir eru fullir af vangaveltum um athafnir nýbakaðs höfundar. Þetta væri sem sagt hálfgerð lygadagbók ef ég minntist ekki á það sem hrærist í huga mér. En ég reyni þó að ýta þessum bókahugsunum frá mér því ég hef gesti frá útlöndum hér í húsinu. Sem gestgjafi get ég ekki gengið um með höfuðið uppi í skýjunum.

Annað sem fyllir kollinn á mér eru allar þær kveðjur sem ég fæ – allar einstaklega hjartnæmar og velviljaðar – og hvernig ég finn stund frá gestgjafahlutverkinu til að þakka þeim sem gefa sér tíma og sýna slíkt hjartans örlæti að segja eitthvað fallegt við mig. Í nótt þegar ég barðist við svefninn hringsnerust í höfðinu á mér öll þakkarbréfin sem ég ætlaði að muna að senda.

Þetta var skýrsla um örþjáningar hins nýbakaða bókarhöfundar.

Bókmenntamoli. Nóbelsverðlaunin í bókmenntum 2019 voru veitt austuríska rithöfundinum Peter Handke og hefur það vakið reiði margra listamanna og áhugafólks um bókmenntir. Salman Rushdie, Hari Kunzru, Slavoj Žižek og PEN samtökin í Bandaríkjunum hafa til dæmis fordæmt verðlaunaveitinguna til Handke. Ástæða þess er að austuríski rithöfundurinn studdi opinberlega Serbana í Balkanstríðinu og bauðst síðar til að vitna í máli Slobodan Milosevic fyrir alþjólega glæpadómstólnum í Haag og hann mætti líka í jarðarför leiðtogans árið 2006. Þessi stuðningur Handke hefur farið fyrir brjóstið á mörgum og þykir mörgum að ekki sé rétt að veita verðlaun til manns með slíkar skoðanir. Sjálfur segir Handke að mynd hans af stríðinu á Balkanskaga sé miklu dýpri og taki miklu fleiri þætti inn en sú yfirborðslega mynd sem fjölmiðlar á Vesturlöndum hafa dregið upp. „Þetta eru allt saman skúrkar,“ segir Handke og vísar til hinna stríðandi aðila. En sú spurning stendur eftir: Á ekki að veita rithöfundum með óæskilegar skoðanir bókmenntaverðlaun Nóbels? Þetta eru bókmenntaverðlaun, ekki verðlaun í góðu siðferði. Flestum þætti örugglega óhæft að veita til dæmis Adolf Hitler bókmenntaverðlaun hefði hann verið einstakur rithöfundur. Því er spurt: Hvar liggja mörkin? Hvenær eru skoðanir og athafnir rithöfundar svo siðferðalega rangar að mati heimsins að ótækt sé að veita honum/henni verðlaun fyrir framúrskarandi bókmenntaafrek? Er stuðningur við Slobodan Milosevic handan þessara siðferðilegu landamæra?

dagbók

Skildu eftir svar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.