Ég sá auglýsingu fyrir bók sem kom út á dögunum á Íslandi og í auglýsingunni var vitnað í bókadómara sem hafði fellt tár yfir bókinni. Ég veit ekki hvort bókadómarinn felldi eitt tár eða fimm tár. Það kemur ekki fram. En af auglýsingunni að dæma er þetta ekki minna en fimm tára bók (því fleiri tár af hvarmi bókadómara því betri bók). Á meðan ég skoðaði auglýsinguna fór ég að velta því fyrir mér til hvers er verið að prenta eða flytja bókmenntagagnrýni? Hefur samfélag einhverja þörf á bókmenntadómum nú þegar forlögin sjálf hafa peninga til að auglýsa bækur, hafa kynningardeild og markaðsdeild til að láta vita af útkomu bóka og gæðum þeirra? Og nú ná „áhrifavaldar“ á samfélagsmiðlum til stærri hóps fólks en sjálf dagblöðin og sparsöm menningarumfjöllun þeirra. Til hvers eru þá þessir bókadómar með sína mishæfu bókadómara sem þó geta dæmt bók inni eða úti stundum á vafasömum grunni.
Svarið er kannski að maður trúir því að ritdómarar séu sérfræðingar, þeir hafi reynslu, þekkingu og eru ekki keyptir til að auglýsa bók. Mat þeirra á að vera hlutlægt, trúverðugt og faglegt. Ef þetta er rétt svar eru dagblöðin, útvarpið, sjónvarpið og aðrir þeir miðlar sem birta ritdóma algjörlega háðir því að þeir sem skrifa eða semja ritdóma séu í raun og veru víðlesnir sérfræðingar og sinni starfinu af heilu hjarta. Og það á örugglega við um marga bókadómara. En það heyrist þó af fólki sem skrifar um bækur eða birtir bókadóma í fjölmiðlum sem hafi ekki þá sérfræðiþekkingu, reynslu og trúverðugleika sem lýst er eftir. Suma vantar hreinlega djúpa bókmenntaþekkingu en aðrir taka starfið ekki alvarlega, leggja sig ekki fram og halda að hægt sé að sinna því með hendur í vösum og lesa ekki almennilega þær bækur sem þeir eiga að ritdæma.
Það eru örugglega einhverjir bókmenntagagnrýnendur sem hefðu gott af því að velta fyrir sér hvað þeir geta gert fyrir bókmenntagagnrýnina og bókmenntirnar en ekki hvað gagnrýnandahlutverkið geti gert fyrir þá. Getur bókadómari boðið upp á sérfræðiþekkingu, eldmóð, brennandi áhuga á að miðla bókmenntum og lagt fram bókagreiningu byggða á nákvæmum lestri? Ef ekki þá spyr maður til hvers að sinna þessu starfi sem greiðir lélegri tímalaun en útkeyrslustarf á pizzum fyrir Dominos.