Allt frá því að Johannes Gutenberg sneri fyrstu prentvélinni sinni í gang árið 1455 hefur sjálft bókaformið þótt nokkuð gott til að miðla texta. Ytri skjöldur utan um þunnar og viðkvæmar samansaumaðar blaðsíður. Í upphafi datt engum í hug að punta forsíðuna sérstaklega en það gerðist víst rétt um aldamótin 1900 að enskt forlag tók upp á því að klæða skjöldinn rykkápu með fínum myndum eða fallegum skreytingum.

Í dag er bók stundum  dæmd – ekki eftir innihaldi heldur – eftir rykkápu sinni og kápuhönnun þykir enn mikilvægur þáttur í útgáfu bókar. Sumir halda að kápa geti selt bók eða kápa geti komið í veg fyrir sölu á bók. Enginn vill taka sérstaklega mikla áhættu með bókakápu svo flestar bækur eru nokkurn vegin eins. En nú eru blikur á lofti. Með eða án flottrar bókakápu seljast æ færri prentaðar bækur. Það kemur til dæmis í ljós að árið 2020  var sala bóka á stafrænu formi 25% af heildarsölu bóka í Danmörku en árið 2023 er sala stafrænna bóka (hljóðbækur eða rafbækur) orðin helmingur allrar bóksölu.

Maður getur óhikað ályktað að prentbleksframleiðsla og sala á pappír hafi minnkað nokkuð.

ps. Í Danmörku eru starfandi nokkrar streymisveitur fyrir bækur. Tvær þær stærstu eru Storytel (Mofibo/ Peoples Press) og Saxo (Politikens forlag). Á hverjum laugardegi er birtur metsölulisti þessara tveggja streymisveitna í helsta dagblaði landsins. Það kemur í ljós, helgi eftir helgi, að skörun milli þessara tveggja metsölulista er nánast engin. Þær bækur sem fylla þessa metsölulista er fyrst fremst útgáfubækur hvorrar streymisveitu fyrir sig. Þegar ég renni yfir metsölulistann þekki ég yfirleitt ekki eitt einasta höfundarnafn – þótt ég fylgist mjög vel með danska markaðinum – því höfundarnir birta verk sín hvergi annars staðar en á þeirri streymisveitu sem hefur fengið þá til að skrifa verkið. Bækur þeirra eru ekki prentaðar og seldar í bókabúðum. Þær eru ekki ritdæmdar og höfundarnir eru ekki viðfangsefni menningarsíðna dagblaða.

ps. Ég tók eftir nýrri greinaröð (Hvad er problemet?) í dönsku dagblaði þar sem rithöfundur og ritdómari hafa tekið að sér að ritdæma bókadóma sem hafa verið birtir í árinu í dönskum dagblöðum. Það væri forvitnilegt að sjá hvernig íslenskir ritdómarar kæmi út úr slíkri rýni.