Vinsælasta umræðuefnið við mjólkurkælinn í Melabúðinni.

Það liðu þrjátíu og þrjú ár frá því að Solvej Balle fékk hugmyndina að bók sinni Rúmmálsreikningur (Om udregning af rumfang) þar til fyrsta bindið í boðuðum sjö binda flokki hennar lenti á borðum bókaverslana. Með þessum bókaflokki hefur Solvej Balle kyrfilega tryggt stjörnustatus sinn sem hún fékk strax árið 1990. Nú eru fimm fyrstu bækurnar komnar út í Danmörku, heimalandi höfundar en á dögunum bárust þær fréttir úr herbúðum íslenska bókaforlagsins Benedikts að annað bindið Rúmmálsreiknings væri komið úr prentun og biði þess að verða dreift til bókaverslana.

Fyrsta bókin í sjö bóka röðinni  – einu sinni skrifuðu margir höfundar það sem kallast trílógíu (þrjú bindi í skáldsagnaflokki með saga tema), og fór það í taugarnar á sumum en um þessar mundir ganga höfundar enn lengra og skrifa septológíur (sjö bindi sögu með sama tema), eða pentalógíur eins og Morgunstjörnubækur Knausgårds (fimm bækur um sama tema) – hefst á að Tara Selter (aðalpersóna Rúmmálsreikningsbókanna) vaknar á hóteli í París og kemst smám saman að því að tíminn er hættur að líða á sama hátt og venjulega. Fyrir Töru Selter er engin framtíð bara hinn hversdaglegi 18. nóvember sem endurtekur sig í sífellu. Ekki virðist  vera nein leið út úr þessum gráa vetrardegi. Tara Selter finnur þó sínar leiðir til að lifa af.

Ekki er hægt að segja að ferill rithöfundarins Solvej Balle sé dæmigerður. Strax með fyrstu bók sinni, I følge loven, (1990) sló hún algjörlega í gegn bæði í heimalandi sínu og í útlöndum. Bókin varð, öllum á óvörum, heitasta bók Frankfurtmessunnar sama ár og útgáfurétturinn var seldur út um allan heim. Í stað þess að baða sig í frægðarljómanum lét Solvej Balle sig hverfa; flutti frá listamannasamfélaginu í Kaupmannahöfn út til lítillar eyjar, Ærø, suður af Fjóni þar sem hún lét lítið fyrir sér fara. Þó heyrðist af og til sá orðrómur að Solvej væri að vinna að miklu skáldsaganaverkefni án þess að ljóst væri í hverju slíkt verkefni fælist.

„Ég valdi Ærø eiginlega af efnahagsásæðum,“ sagði Solvej fyrir löngu í samtali við blaðamannin Peter Nilesen. „Þar gat ég keypt mér lítið hús og búið syni mínum trygga ramma. Ég var ein með hann. Og svo líkar mér við fólk í litlum bæjum. Hér er fólk fyrirhyggjusamt, með fullt af sólsellum, vindmyllum og ferjan gengur fyrir rafmagni. Þegar Kaupmannahafnarbúar fleygðu ruslinu sínu í einn gám þá flokkuðum við ruslið. Sú hugmynd að við hér á eyjunni séum gamaldags er algjörlega röng. Ef eyjabúar búa yfir einhverri vitneskju er það ekki nískt og heldur slíku fyrir sig. Það breiðir út, það er gjafmilt á greind sína. Ef maður sýnir áhuga á öðru fólki í Kaupmannahöfn heldur það að maður sé að útvíkka tengslanet sitt. Hér er ekkert tortryggilegt. Maður getur auðveldlega fengið lánaða kerru og líka gáfur annarra. Ef það er seint um nótt og maður hefur drukkið of mikið  whisky og einhver segir skyndilega eitthvað áhugavert þá skammast maður sín ekki fyrir að hafa lesið Kant. Maður heldur bara samræðunum áfram með Kant sem útgangspunkt. Fólk er ekki hrætt við að spyrja og er ekki hrætt við að viðurkenna að það hafi ekki lesið svo margar bækur. Hér þarf maður ekkert réttlæta að maður nefni Aristóteles.“

Þrjátíu ár liðu og svo gerðist það í febrúar árið 2022 að Solvej Balle birtist á reiðhjóli sínu í Kaupmannahöfn og dreifði sjálf bók í bókabúðir Kaupmannahafnar sem hún hafði sjálf skrifað og gefið út (hún vildi ekki vinna aftur með stóru forlögunum). Það fór lítið fyrir útgáfunni, engar auglýsingar og engin blaðaviðtöl birtust í fyrstu. En bókin spurðist hratt út og seldist á örskammri stundu upp svo Solvej Balle þurfti hratt að bregða sér í hlutverk útgefandans og tryggja að bókin yrði prentuð aftur og koma henni aftur í bókabúðir. Á fyrstu útgáfuvikunum neyddist Solvej Balle að panta fimm upplög af bókinni hjá prentsmiðjunni í Ærø sem sá um að prenta bókina fyrir höfundinn.

Gagnrýnendur kepptust við að hrósa bókinn og Erk-Skyum-Nielsen, sem er einn þekktasti gagnrýnandi Dana, skrifaði í Information að „bókin væri bæði frumleg og tindrandi fögur.“

En það var ekki átakalaust að nota þrjátíu ár til að skrifa bók. „Allt fór á hvolf á meðan ég vann að verkinu. Þannig er það bara. Harði diskurinn varð fljótt fullur. Það var svo margt sem maður þarf að hafa í huga þegar maður skapar slíkan heim. Það er rót á öllu. Ég þurfti á öllu mínu að halda. Öll gólfin í húsinu voru þakin blöðum. Á endanum megnaði ég varla að fara út fyrir hússins dyr. Fór bara að sofa klukkan níu til þess að vakna klukkan fimm og hefjast handa á ný.“

Fyrsta bindið af Rúmmálsreikningnum kom út á Íslandi í fyrra (árið 2023) en Kaktusinn hefur ekki hugmynd um hvort skáldverkið  hafi fengið góðar viðtökur á Íslandi. Kannski seldist bókin í 70 eintökum, kannski í 700 eintökum eða jafnvel í 70.000? Kannski var algjör þögn í kringum útgáfu bókarinnar eða kannski fékk bókin rífandi dóma og allt Ísland gekk af göflunum yfir Rúmmálsreikningnum. Kannski var ekki  talað um annað vikum saman við mjólkurkælinn í Melabúðinni en 18. nóvember og hvaða leið væri fær fyrir Töru Selter til að smjúga út úr þeim degi?