Árið 2013 ferðaðist ég ásamt nokkrum blaðamönnum til hinnar fögru borgar Flórens á Ítalíu til að taka þátt í mikilli hátíð í tilefni útgáfu bókarinnar Inferno eftir engan annan en rithöfundinn Dan Brown, afmælisbarn dagsins, 22. júní,

Dan Brown varð mjög frægur og sló öll sölumet með spennusögunni Da Vinci lykilinum sem kom út árið 2003. Ég efast um að önnur skáldsaga hafi selst í jafnmörgum eintökum –  árið 2009 (sex árum eftir útkomu bókarinnar) hafði spennusagan selst í 80 milljónum eintaka.

Stundum hafði maður á tilfinningunni að allir hefðu lesið Da Vinci lykilinn, því Dan Brown hafði svo sannarlega hitt á gullæð og kveik á heimsins lestraráhuga með hinni einföldu formúlu sem hann notaði við að skrifa bækur sínar, þar sem leynileg tákn eru notuð, dularfull samtök, kryddað með áhugaverðum listasögulegum atriðum og ómetanlegum fjársjóðum. Allt þetta var sett á svið á ákjósanlegum stöðum; París, Róm, Istanbul, Washington og fleiri mikilvægum borgum þar sem aðalpersóna bókanna táknfræðingurinn Robert Langdon lendir í miklum og háskalegum ævintýrum.

En þrátt fyrir alla sína velgengni er fussað yfir Dan Brown í fínni kreðsum bókmenntalífsins. „Hann er sko ekki merkilegur höfundur.“ En hvernig skilgreinir maður merkilegan höfund? Það er víst ekki margir sem líta á Dan Brown sem hinn mikla stílista og fáum þykir texti hans mikið lestrarkonfekt. Þó er ekki annað hægt að segja en að hann er ótrúlega góður að halda spennunni gangandi í bókum sínum (hver kafli endar á klettabrún) og honum tekst að blanda listasögunni á snjallan hátt inn. Þar mun fyrrum kona hans hafa verið betri en enginn.

Það eru þó kannski fáir sem vita að markaðssetning bóka Dan Browns var stýrð af hernaðarlegri nákvæmni af umboðsmanni hans í New York. Öll útgáfufyrirtæki heimsins sem áttu þýðingarrétt á Inferno undirgengust hina miklu markaðsáætun. Og markaðsherferðin varð engu lík.

Mikil leynd hvíldi yfir útgáfu bókarinnar, efninu var haldið leyndu og lengi vel var mikil óvissa um útgáfudaginn en þó fór ekki framhjá neinum að bókin var væntanleg. Lesendur og útgefendur biðu eftir bókinni með mikilli eftirvæntingu. Svo kom tilkynningin: Útgáfudagur var ákveðin 14. maí 2013 og bókin kæmi samtímis út í 44 löndum.

Þýðendum frá öllum heimshornum var safnað saman í höfuðborg Englands nokkrum mánuðum fyrir hinn samræmda útgáfudag þar sem þeir  þurftu að dvelja á meðan á þýðingu bókarinnar stóð. Fór þýðingarvinnan fram í mikilli kjallarahvelfingu í London þar sem engin internettenging var möguleg. Hver þýðandi fékk útprentað handrit af Inferno afhent að morgni dags þegar mætt var til vinnu  niður í hvelfinguna. Síðan sátu þýðendurnir allan daginn og sneru yfir á sitt móðurmál á ónettengdri tölvu og afhentu svo handritið að loknum vinnudegi.

Þegar þýðingu var lokið var þýddi textinn settur á dulkóðaðan USB lykil og þurftu forlögin að senda mann til London til að sækja USB lykilinn með þýðingunni og færa hann á útgáfuskrifstofu hvers lands eftir að hafa undirritað samkomulag við umboðsmanninn um skaðabótagreiðslu ef innihald USB-lykilsins læki út.

Þegar útgáfufyrirtækin voru tilbúin til að opna USB-lykilinn með þýðingunni þurfti fulltrúi forlagsins að hringja í leynilegt símanúmer í London, þylja upp lykilorð, fá spurningu, svara með öðru lykilorði, fá enn aðra spurningu og svara með þriðja lykilorðin. Þar með fékk útgáfan aðgang að þýðingunni sem unnin hafði verið í London.

Gera þurfti trúnaðarsamkomuleg við prentsmiðjur sem tóku að sér prentun bókarinnar. Í samkomulaginu var ákvæði sem sagði að ef einhver frá prentsmiðjunni ljóstraði upp um innihald bókarinnar sem þeir prentuðu hefði Dan Brown rétt á mörgum milljónum dollara í skaðabætur.

Allir flutningabílar sem fluttu prentaðar bækur úr prentsmiðjunum til lagerbygginga útgáfufyrirtækjanna voru útbúnir gps-búnaði svo hægt væri að fylgjast með ferðum þeirra. Þannig að enginn tæki krók til að selja bækur.

Síðan var Inferno gefin út samtímis í öllum löndum heims.  Nákvæmlega tíu árum eftir að Da Vinci lykillinn hafði komið út. Leynistússið fór ekki fram hjá fjölmiðlum heimsins og gerðu útgáfufyrirtækin sitt til að sveipa útgáfu bókarinnar mikilli dulúð og spennu en létu fjölmiðla jafnfram vita hvað var í gangi.  Söluvæntingar Inferno voru stjarnfræðilega miklar og til að kóróna markaðssirkusinn var ítalska borgin Flórens (sögusvið Inferno) hertekin dagana þrjá fyrir útgáfu bókarinnar af sjálfum umboðsmanninum. Öll hótel voru leigð og blaðamönnum tryggður aðgangur að sögusviði Inferno í borginni.  Dan Brown mætti til borgarinnar  til að tala við fjölmiðla og halda veislu fyrir útgefendur sína á útgáfudeginum

Öll þau útgáfufyrirtæki sem gáfu Dan Brown út fengu úthlutað einum klukkutíma í samtal við Dan Brown á meðan veru hans stóð í Flórens og þessum klukkutíma var í flestum tilvikum nýttur til að fjölmiðlar viðkomandi lands gætu tekið viðtal við höfundinn. Á vegum útgáfufyrirtækis okkar í Danmörku komu Danmarks Radio, (DR), Politiken (dagblaðið) og JyllandsPosten (dagblaðið).

Það var ekki fyrr en í sjálfri útgáfuveislunni (á þriðja degi í Flórens) sem ég hitti sjálfan höfundinn, Dan Brown. Það voru ekki gáfulegar samræður því ég hafði um það bil 90 sekúndur til að tala við þennan fræga mann.

Dan Brown: Sæll, þú ert útgefandi minn í Danmörku ekki satt?
Ég: Jú, það er rétt.
Dan Brown: Þakka þér fyrir allt sem þú hefur gert fyrir mig og bækurnar mínar.
Ég: Ekkert að þakka. En má ég spyrja að einu? Hvenær megum við eiga von á þér til Danmerkur í kynningarferð fyrir bækur þínar?
Dan Brown: Eins fljótt og mögulegt er. Ég elska Danmörku.

Dan Brown í Flórens.