Í haust kom út á vegum Forlagsins bókin Herbergi Giovanni eftir James Baldwin. Skáldagan kom fyrst út árið 1956 en árið 2019 valdi BBC bókina sem eina af 100 áhrifamestu bókum sögunnar og hefur þetta val BBC meðal annars stuðlað að því bókin og höfundurinn hafa hin síðari ár fengið einskonar endurreisn. Það er því mikið fagnaðarefni að Þorvaldur Kristinsson réðst í að þýða bókina og fékk Forlagið til að gefa hana út.

Skjámynd af auglýsingarbannernum

Bókinni var ágætlega fylgt eftir þegar hún kom út hér á landi í ágúst í ár. Þorvaldur þýðandi mætti í viðtöl og víða var fjallað um útgáfuna. Upp úr miðjum september setti Forlagið inn lítinn auglýsingabanner á vef Heimildarinnar þar sem Herbergi Giovannis er auglýst. (sjá mynd)  Síðan hefur þessi auglýsing flotið með hverjum Morgunpósti Heimildarinnar (fréttabréf Heimildarinnar sem sent er út hvern morgun með útdrætti af fréttum dagsins). Nú er komið fram í lok nóvember og enn fylgir auglýsingabannerinn með bókinni hans James Baldwin með Morgunpóstinum.  (Kaktusinn hefur talið meira en 50 birtingar) Hvers vegna velur Forlagið að endurtaka sömu auglýsinguna svona oft, löngu eftir að kynningarferli bókar er lokið? Hvers vegna nýtir Forlagið ekki þetta auglýsingapláss til að auglýsa aðrar bækur sem einmitt núna eru í deiglunni: eins og til dæmis bók Guðmundar Andra, bók Steinunnar Sigurðardóttur, bók Jónasar Reynis Gunnarssonar …

Á ritstjórnarfundi dagsins hjá Kaktusnum, var rætt um hvers vegna einmitt þessi bók væri svona látlaust auglýst, dag eftir dag, á vefsvæði Heimildarinnar. Ritnefndarmenn bræddu þetta með sér og það komu þrjár mismunandi skýringar á auglýsinga-bannernum: 1) Forlagið hafði gleymt að þessi banner væri  í endalausri hringrás á Heimildarvefnum 2) Forlagið hefði enga trú á bannerauglýsingum á Heimildinni og litu frekar á birtinguna og þau gjöld sem birtingunni fylgdu sem styrk til fjölmiðilsins 3) Að markaðsdeild Forlagsins hefði enga trú á vefbannerum yfirhöfuð sem auglýsingatæki og því mættu þessir bannerar bara liggja í eilífðarhringrásum, þeir skiptu bara engu máli og enginn nennti að velta þeim fyrir sér.

Svona getur ritstjórn Kaktussins velt vöngum yfir engu. Áhugi ritnefndar á rekstri bókaforlaga – notkun auglýsingapeninga, markaðssetning höfunda sem eru í deiglunni, áhyggjur af rekstargjöldum – gerir það að verkum að þetta undarlega vandamál, sem enginn tekur alvarlega og enginn bræðir með sér, fer að hringsnúast í kolli ritnefndarmanna. En svona er það bara.

ps. Ritnefnd sat andaktug snemma í morgun og hlustaði á Egill Örn Jóhannsson (fyrrum frkvstj. Forlagins), Lísu Björk Óskarsdóttur (landsstjóri Storytel) og Árna Matthíasson (menningarblaðamaður) fjalla um stöðu Storytel á Íslandi og afstöðu rithöfunda til fyrirtækisins í útvarpi allra landsmanna. Þátturinn heitir Þetta helst. Það var ef til vill skrýtið að stjórnendur þáttarins skyldu velja Egill Örn – sem er hættur að starfa sem útgefandi – til að tala fyrir hönd útgefenda. En það var sérstaklega áhugavert að heyra Lísu Björk ítreka þá fráleitu staðhæfingu  að tekjur rithöfunda vegna Storytel væru hein viðbót í hinu fátæklega efnahagslífi rithöfunda – hreinn bónus. Rökstuddi hún það meðal annars með því að gamlar bækur sem annars lægju dauðar í bókabúð fengju líf hjá Storytel. (Hildur Knútsdóttir sem er einn vinsælasti unglingabókahöfundur landsins birti höfundauppgjör sitt fyrir 2023 og ef það er skoðað fékk hún samtals um 15.000 kr fyrir tvær eldri bækur sínar. Maður hvorki lifir né deyr fyrir slíka upphæð.) Ritnefnd þætti gaman að sjá tölurnar á bak við þessa fullyrðingu landsstjórans. Kaktusinn getur sagt með 99% vissu að innan við 5% allra starfandi rithöfunda hafi auknar tekjur vegna tilkomu Stoyrtel. Allir hinir rithöfundar Íslands 95% finna fyrir minnkandi tekjum vegna starfsemi Storytel. Eina leið rithöfunda til að fá réttlátar greiðslur fyrir hljóðbókanotkun á Storytel er að krefja útgefendur hærri höfundarhlutar vegna hljóðbóka. Nú er höfundaprósentan hjá flestum rithöfundum um 23% af tekjum forlagsins af hlustun bókar hjá Stoyrtel. Til að eitthvað vit sé í þessu ættu rithöfundar að óska eftir 50%-60% af tekjum forlagsins af hlustun. Það gæti ef til vill hrundið af stað vænlegri þróun á hljóðbókamarkaðinum.