Árið 2017 las hinn þekkti bókmenntagagnrýnandi New York Times, James Wood, bókina Go, Went, Gone eftir þýsku – eða á ég að bæta við austur fyrir framan þýsku – skáldkonuna Jenny Erpenbeck og hann spáði því þá að þessi miðaldra rithöfundur (hún er fædd árið 1967) mundi innan „fárra ára“ vinna Nóbelsverðlaun í bókmenntum. En einmitt þessi verðlaun eru, hvað sem öllu líður, frekar eftirsótt og því vekja ummæli þessa áhrifamikla bókmenntagagnrýnenda athygli
Í gær, þriðjudaginn 21 maí, árið 2024, voru önnur bókmenntaverðlaun veitt. Hin alþjóðlegu Bookerverðlaun – sem virðast fá vaxandi þýðingu innan bókmenntaheimsins og sumir segja að sé fordyri að Nóbelsverðlaunum. Verðlaunin eru veitt til skáldverka sem koma út í enskri þýðingu. Í ár kom Bookerinn einmitt í hlut hinnar fyrrnefndu Jenny Erpenbeck og þýðanda hennar Michael Hoffman. Þetta er í fyrsta sinn sem bók skrifuð á þýsku hreppir verðlaunin sem fyrst voru veitt árið 2005. Og þetta er líka í fyrsta sinn sem karlkyns þýðandi hlýtur þessi verðlaun.
Verðlaunabókin heitir Kairos og kom út í Þýskalandi árið 2021. Það tók dómnefndina víst ekki nema 30 mínútur að komast að þeirri niðurstöðu að verðlaunin skyldu hafna hjá Jenny Erpenbeck. Formaður dómnefndarinnar, Elenor Wachtel, sagði að Kairos væri alveg einstök skáldsaga, bæði falleg og óþægileg, persónuleg og pólitísk, sálfræðileg og mjög hrífandi.
James Wood virðist ekki vera einn um að halda því fram að Jenny Erpenbeck sé verðugur Nóbelsverðlaunahafi því þegar Kairos kom út í enskri þýðingu fyrir nokkrum mánuðum nefndu margir af gagnrýnendunum bókarinnar á að ekki væri ólíklegt að höfundurinn hlyti brátt náð fyrir augum sænsku akademíunnar.
Kaktusinn segir frá þessum hér vegna þess að ritstjórnin var eitthvað að tuða um það fyrir nokkru að hvorki fjölmiðlar né aðrir skrifuðu á íslensku um þau stóru tíðindi sem verða í bókmenntalífi heimsins. Af því sem skrifað hefur verið um skáldkonuna og bækur hennar í hinum stóra heimi er ekki hægt að álykta annað að kannski væri fengur fyrir íslenskt bókmenntalíf að þessi bók – eða aðrar af Jenny Erpenbecks bókum – yrðu þýddar á íslensku. Ef til vill er það ólíklegt að af því verði því nú virðist vera nokkur ládeyða í útgáfu þýðinga á Íslandi. Stóru forlögin skera greinilega niður í þýðingalistum sínum. Það kom til dæmis í ljós við úthlutun síðustu þýðingarstyrkja að bókaforlagið Bjartur – sem eitt sinn gaf út margar þýðingar – fékk ekki eina úthlutun til að þýða erlent skáldverk og af styrktarlistanum að dæma mætti ætla að ofurforlagið Tunglið væri helsti útgefandi þýddra bóka á Íslandi.
Annars virðist vera komið svolítið fjör í Forlagið og virðist starfsemi útgáfunnar mun sýnilegri en áður. Kannski er það nýja framkvæmdarstjóranum að þakka eða nýja markaðsstjóranum …? Hver sem á heiðurinn að þessu aukna fjöri þá er Kaktusinn ánægður með að enn renni blóð í íslenskri bókaútgáfu.