Ég uppgötvaði í gær þegar ég leit á bókahilluna mína og sá The Goldfinch eftir Donnu Tartt blasa við mér, að ég er farinn að bíða með töluverðum ákafa eftir nýrri bók eftir Donnu. Samkvæmt kenningum mínum og hugarreikningi ætti vera komið að því að hún sendi frá sér nýja skáldsögu. Það tekur skáldkonuna tíu ár að skrifa nýja bók. Það hefur hún sjálf sagt. Síðasta saga hennar, sem sagt The Goldfinch (frábær), kom út þann 22. október 2013. Bókin þar á undan, The Little Friend, var send út á markaðinn í október 2002. Í ár er 2024 og því ætti að vera runninn upp sá  tími að Donna taki nýju bókina sína út úr bakaraofninum.

Donna Tartt er lágvaxin (1,52 cm) og mjó (45 kg). „Ég er nákvæmlega jafnstór og Lolita,“ sagði hún einu sinni í viðtali. Hún heldur sig frá öðru fólki og býr á afskekktum stað langt upp í sveitum Virginia. Hún kærir sig ekki um athygli og segist skrifa bækur sínar með penna á blað.

Gæti þessi – sem sumir mundu kalla gamaldags – aðferð hennar verið ástæða þess að svona hægt gangi að skrifa nýja bók? Er skortur á pennum í Virginíu? Eða er það einhver trúarefi sem bregður fæti fyrir skáldkonuna? Á fullorðinsárum snerist hún nefnilega til kaþólskrar trúar (eins og Laxness) og hefur margoft nefnt hvað trúin sé henni mikil orkulind: „Trúin er grundvöllur þess sem ég skrifa og trúin er drifkrafturinn, það sem fær mig til að skrifa,“ hef ég lesið haft eftir skáldkonunni.

Sjálfur á ég í vandræðum með að fá mig til að setja staf á blað um þessar mundir svo ég þykist skilja vel að það er ekki alltaf auðvelt fyrir rithöfunda að halda takti eða tímaáætlun þótt ekki sé krafist nema einnar bókar á tíu ára fresti. Það er auðvitað sorglegt, og ég er farinn að skilja það betur að við ráðum ekki hvaða hjarta við fáum í brjóst okkar. Við getum ekki þvingað okkur til að vilja aðeins það sem er gott fyrir okkur eða fyrir annað fólk. Við ráðum ekki hverskonar manneskjur við erum.

En að öðru.

Ég hlustaði á þriðja þátt Þórdísar Gísladóttur um hinn horfna, sænska bréfbera Bo Jansson. Ég er búinn að hlusta á fyrstu tvo þættina því mér finnst alltaf heillandi að heyra um óupplýst mannshvörf. Hvarf póstmannsins Bo er sannarlega dularfullt. Frá hvarfi hans – en hann hvarf frá heimi sínu í Stokkhólmi í kringum 1975 – og lögreglurannsókninni segir Þórdís ágætlega. Ég er spenntur að hlusta á næsta þátt sem verður fluttur laugardaginn kemur. Þórdís virðist hafa lagt mikla og góða vinnu í að setja sig inn í þetta dularfulla mál. Eitt skil ég þó ekki – en það á kannski eftir að koma góð skýring síðar í þáttaröðinni – af hverju er verið að eyða þessum mikla tíma í að fjalla um þá sem aðhylltust smáfélög kommúnista á Íslandi á áttunda áratugnum og tilveru þeirra í kommúnistasellum? Í þættinum um Bo Jansson eru flutt löng viðtöl við fólk, Íslendinga, sem aðhylltist skoðanir Maos, Leníns, Stalíns, Trotskýs, eða voru Albaníukommar. Þetta fólk var á sínum tíma afar ósammála um réttar leiðir að stofnun nýs öreigaríkis. Gátu smávægilegar áherslur á orðalag skapað innilegar deilur þar sem aldrei var hægt að finna sátt. Ver Þórdís drjúgum tíma í að tala við fyrrum meðlimi þessara litlu sella. Í sjálfu sér eru þetta skemmtileg samtöl og sýnir hvað fólk getur verið blint þegar tískustraumar tímans taka yfir vakandi og sjálfstæða hugsun. Fólk berst með straumnum sama hversu mikil della ræður för. Þetta glímir samtíminn auðvitað líka við.

Bo Jansson var sjálfur mikill aðdáandi Albaníu og Envers Hoxha, einræðisherrans, og fór nokkrum sinnum til Albaníu. Ekki þykir mér það þó alveg réttlæta þessa miklu slagsíðu þáttarins. En sú réttlæting gæti komið þegar líða fer á söguna um bréfberann sem hvarf. Ég bíð spenntur.

ps. Ég hlustaði líka á gamalt samtal við Alice Munro í þættinum Bara bækur í umsjón Jóhannesar Ólafssonar (öll þessi hlustun fer fram á meðan ég hleyp mín endalausu langhlaup eftir götum og stígum bæjarins) ég hafði mjög gaman af því að heyra þessa lítillátu konu segja frá skrifum sínum og afstöðu til skáldskapar. Ég hefði viljað hitta hana og ég er viss um að það hefði farið vel á með okkur.