Mér var boðið að kaupa vínekru eða vínekrur í Moldavíu skömmu eftir fall múrsins og eftir að Sovétríkin liðuðust í sundur. Moldavía er með landamæri að Úkraníu og Rúmeníu. Ég átti svo sem enga peninga þegar stórhuga félagi minn dró mig með sér inn í þetta ævintýri en skortur á fé skipti víst ekki máli í þessum viðskiptum. Ég sagðist auðvitað taka þátt í ævintýrinu án þess að velta þýðingu þess almennilega fyrir mér.
Saga víngerðar í Moldóvíu er löng og þar eru að sumra sögn framleidd nokkur af bestu vínum heims. Ráðamenn í Kreml þekktu þessi vín og á velmegunartímum Kremlarherra pöntuðu þeir vínföng frá Moldavíu fyrir veislur sínar. En við fall Sovétríkjanna lenti víniðnaðurinn í Moldavíu í skelfilegri kreppu. Öllu hnignaði og vínekrur lentu í óhirðu og niðurníðslu. Sömu sögu er að segja um alla þær fínu hallir vínkónganna í Moldavíu. Fátækt þeirra var svo mikil að þeir neyddust bæði til að selja úr sér annað nýrað, þær tennur sem enn voru heilar í munninum og dætur sínar seldu þeir ódýrt til að lifa kreppuna af.
Í þessu árferði sá félagi minn það sem kallast nútildags viðskiptatækifæri. Peningalaus átti maður möguleika á að kaupa væna vínekru og hefja nýtt líf í Moldavíu og í þetta ævintýri vildi hann fá mig með sér. Við flugum af stað, báðir ungir og bjartsýnir og eftir töluvert ferðalag í flugvélum, járnbrautarlestum og rútu enduðum við í hinu mikla vínræktarhéraði Cahul sem er í suðurhluta Moldavíu.
Við komum á áfangastað seint um kvöld á heitum sumardegi. Þegar við stigum út úr rútunni man ég að það skall á mig slíkur hitaveggur – þótt sólin væri fyrir löngu sest – að ég hélt að ég myndi kafna þarna á rútutröppunum. Út um rútugluggann hafði ég tekið eftir öllum niðurníddu húsunum meðfram þjóðveginum, allri fátæktinni og hnignuninni. Ég hugsaði með mér: Hvað er ég eiginlega að gera hér? Hér á ég aldrei eftir að þrífast. Ég sá sama efasemdarblik í augum félaga míns sem alltaf bar sig vel. Þarna á hrörlegri rútustöðinni í miðri Cahul (höfuðborg héraðsins) virtist ekki standa steinn yfir steini. Sjálf rútumiðstöðin var gamall braggi sem mátti muna sinn fífil fegurri. Önnur hver rúða var brotin eða sprungin og þær rúður sem enn voru heilar voru svo rykugar og svartar af sóti að ómögulegt var að sjá í gegnum þær. Á rútuplaninu stóðu gamlar rútur í röðum á loftlausum dekkjum og sumar meira að segja dekkjalausar.
En þarna við innganginn að rútustöðinni beið okkar ungur maður. Hann hafði augsýnilega farið í sín bestu föt. Hann var klæddur í gráleitt, krumpað jakkasett úr ódýru efni. Buxurnar voru alltof stuttar og náði honum einungis rétt upp fyrir ökkla. Jakkaefnið var óþægilega glansandi í skini götulampanna sem lýstu upp rútuplanið. Innan undir jakkanum var skjannahvít skyrta hneppt alveg upp í háls. Hann var í útgengnum lakkskóm, hælarnir skakkir og slitinn tásnúðurinn var undarlega langur eins og nefið á Gosa. Ungi maðurinn var vel greiddur þannig að kolsvart hárið lá rennislétt til annarrar hliðar en þungur ennistoppurinn hafði tilhneigingu til að detta yfir annað augað á honum.
Hann tók vinsamlega á móti okkur með hálftannlausu brosi. Það fór ekki á milli mála hverjir við vorum því í þessari rútu vorum við einu farþegar sem hugsanlega gætum verið ættaðir norðan Alpafjalla. Flestir förunautar okkar voru komnir nokkuð til ára sinna, flestir konur með skuplur á höfðinu og allskyns pinkla í skautinu.
Já, hann brosti breitt, ungi maðurinn, sem hafði fengið það hlutverk að taka á móti lukkuriddurunum frá Íslandi. Hann átti að ferja okkur á hótel og sýna okkur næstu daga þær eignir sem voru til sölu (ég held satt að segja að allt hafi verið til sölu, slík var eymdin.)
Okkur var komið inn á lítið, afar dimmt hótel. Engum virtist hafði hugkvæmst að kveikja á lampa, í ljósleysinu þurfti maður nánast að fikra sig áfram eins og blindur maður á milli vistarvera hótelsins. Á hótelinu vorum við sennilega, ásamt feitum vínkaupanda frá Þýskaland, einu gestirnir. Þegar okkur bar að garði sat hann einsamall og niðurlútur við barómynd (eini birtugjafinn á barnum var nakin ljósapera sem lýsti dauflega upp fátæklegt úrval áfengis á barhillunum.)
Það var samt engu líkara en hann hefði átt von á okkur því þegar við gengum inn um dyr veitingarsalarins, rétti hann strax úr sér, spratt á fætur og hraðaði sér til okkar með framrétta hönd eins og hann hefði fengið það hlutverk að bjóða okkur velkomna til Moldavíu. „Welcome … welcome …,“ sagði hann og hneigði sig ítrekað um leið og hann tók í hendur okkar með sínum báðum. Það var greinlegt að hann var nokkuð drukkinn því hann hálf hrasaði um sjálfan sig og orðin sem komu út úr munni hans voru svo loðin af áfengi að mjög erfitt var að greina orðaskil. En ég heyrði þó að hann kallaði okkur „the great investors“ sem mér þótti óskaplega hlægilegt.
Í stuttu máli voru okkur bæði boðnar víðfeðmar vínekrur, hálfhrunin íbúðarhús, hlöður, traktorar (Ursus) og konur á öllum aldri. Allt var ormétið veðskuldum. Eiginlega má segja að við félagarnir hrökkluðumst frá Moldavíu eftir þriggja daga dvöl og mikla þeysireið eftir malarvegum héraðsins í gula Ladabíl vinar okkar í hvítu skyrtunni til móts við hvern bóndann á fætur öðrum sem allir voru jafn ákafir í að selja þessum miklu „investors“ allt sem þeir gátu hugsanlega selt til að bjarga sér frá eymd sinni.
Og af hverju er ég að segja frá þessu nú? Ja, það er nú það. Ég veit það ekki. Þetta ferðalag kemur bara stundum upp í huga mér eins og öll þau misgáfulegu viðskiptaævintýri sem ég hef næstum tekið þátt í.
ps. Í dag er víngerðin í Cahul hins vegar í miklum blóma og er landið Moldavía 11 mesta vínræktarland Evrópu. Ekki veit ég hvað hefur bjargað þessum bændum sem tóku svo hlýlega á móti okkur á sínum tíma. Hvernig þeir lifðu af þessa skelfilegu tíma er mér ráðgáta en kannski hefur verð á nýrum snarhækkað á líkamspartamarkaðnum?