Þann 6. september verður haldið upp á það sem Forlagið kallar bókmenntaviðburð. Þann dag verður gefin út nýjasta bók nýja Laxnessverðlaunahafans Salmans Rushdies. Bókin heitir Hnífur á íslensku og fjallar um hnífaárásina sem höfundurinn varð fyrir þann 12. ágúst árið 2022 en þá voru  liðin meira en 33 ár frá því að múslímaklerkar í Íran dæmdu Salman Rushdie til dauða fyrir að hafa talað óvarlega um Múhameð spámann.

Þennan ágústdag hafði Salman verið fenginn til að tala á ráðstefnu í New York borg um nauðsyn þess að búa til öruggt athvarf fyrir rithöfunda sem af einhverjum ástæðum eru ofsóttir. Í miðjum fyrirlestri Rushdies stökk ungur, svartklæddur maður upp á sviðið og lagði til atlögu gegn rithöfundinum með hníf að vopni. Ungi maðurinn, Hadi Matar, var viti sínu fjær af heift og náði að hrinda Rushdie svo hann skall harkalega á bakið. Árásarmaðurinn lagðist síðan ofan á rithöfundinn og byrjaði að höggva í hann með hnífnum. Hnífurinn stakkst hvað eftir annað inn í líkama Salmans Rushdie sem lá hjálparvana undir árásarmanni sínum en þó alltaf með meðvitund. Á meðan svartklæddi maðurinn gekk berserksgang með hnífinn fór skáldið að hafa áhyggjur af tvennu:

Í fyrsta lagi var það fíni jakkinn. Hann hafði nefnilega klæðst glæsilegum Ralph Lauren-jakka í tilefni af fyrirlestrinum og var nú viss um að maðurinn myndi eyðileggja flíkina með öllum þessum hnífsstungum í gegnum jakkaefnið. Hann fann líka hvernig mátturinn smám saman fjaraði úr hægri handleggnum. Hann gerði sér grein fyrir að hann var illa særður og fór þá allt í einu að skammast sín fyrir það hvað hann væri orðinn þungur. Hann var 120 kíló, sem honum fannst allt of mikið. Byrjaði hann að vorkenna mönnunum sem áttu eftir að bera hann í burtu af sviðinu. Ekki gæti hann gengið sjálfur. Hvernig færu þeir að því að flytja þennan þunga líkama. Hann dauðskammaðist sín fyrir öll aukakílóin.

Salman Rushdie fór illa út úr árásinni. Á spítalanum var hann  tengdur öndunarvél og barðist lengi fyrir lífi sínu. Hann missti annað augað og máttinn að mestu í hægri höndinni og á nú erfitt með að borða og tala. Strax og hann fékk aftur nægan styrk ákvað hann að skrásetja bataferlið, skrifa minningabók sem hann kallar Hnífur (Knife), þar sem hann skráir hugleiðingar sínar um þennan tíma frá því að dauðadómurinn var kveðinn yfir honum, um árásina, endurhæfinguna – og hvað honum þótti það mikið kraftaverk að vera enn á lífi. „Ég trúi ekki á kraftaverk,“ skrifar hann í nýju bókinni. „En að ég skuli lifa árásina af er kraftaverk. Eru þetta mótsagnir hjá mér? Jú, ég tala í mótsögnum. Einmitt. Svona er það.“

Og það var fleira sem gerði Rushdie hissa. „Af hverju flúði ég ekki? Af hverju hljóp ég ekki í burtu? Ég stóð bara þarna eins og asni og lét manninn hakka mig í spað,“ skrifar hann. „Þegar ég sá svartklædda manninn koma í áttina til mín hugsaði ég: „Nú já, þetta ert þá þú. En af hverju núna?  Í alvöru. Það eru liðin svo mörg ár.““

En var Rushdie reiður árásarmanni sínum? „Ég man ekki til þess að hafa fundið fyrir reiði í garð Hati Matar. Ég held að reiðin hafi verið og sé ónauðsynlegur munaður fyrir mig. Reiðin gerir ekkert gagn og ég hef svo margt annað mikilvægara að hugsa um. Til dæmis að læra að þrýsta tannkremi úr tannkremstúbu með annarri hendi,“ skrifar hann um í bókinni Hnífur.

Minningabók Salamans Rushdie kom samtímis út víða um heim þann 16. apríl s.l. og fékk hvarvetna  mikið lof gagnrýnenda og bókaáhugamanna. Bókin þykir mun persónulegri en fyrri endurminningarbækur skáldsins. „Hnífsárás er líka mjög persónuleg,“ sagði Rushdie í viðtali við The New York Times í tilefni af útkomu bókarinnar.

En sem sagt íslensk þýðing Árna Óskarssonar er væntanleg í  bókabúðir þann 6. september og höfundurinn kemur til Íslands og tekur við Laxnessverðlaununum þann 13. september.